E\u011fer ebeveynli\u011fi bir \u00e7ocu\u011fa bakmak olarak tan\u0131mlarsak, o zaman en yi ebeveyn en \u00e7ok ebeveynlik yapan olmad\u0131\u011f\u0131 gibi kesinlikle en az ebeveynlik yapan da de\u011fil, sadece do\u011fru miktarda ebeveynlik yapand\u0131r. E\u011fer \u00e7ocuklar\u0131n se\u00e7me g\u00fcc\u00fc olsayd\u0131, bu ayn\u0131 zamanda \u00e7o\u011fu \u00e7ocu\u011fun se\u00e7ece\u011fi ebeveyn olurdu.<\/p>\n
Bunu ilk kez, 1987 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015f olan psikolog Bruno Bettelheim\u2019\u0131n Yeterince \u0130yi Bir Ebeveyn<\/em> kitab\u0131nda okudum. (Bettelheim’\u0131n T\u00fcrk\u00e7e’de Annelerle S\u00f6yle\u015fi<\/a> isimli kitab\u0131 bulunmaktad\u0131r.) Bettelheim yeterince iyi ebeveyn kavram\u0131n\u0131, bu kavram\u0131 sadece anneler i\u00e7in kullanan ve “yeterince iyi anne” terimini ortaya atan\u00a0 \u0130ngiliz psikanalist ve pediatrist Donald Winnicott<\/a>‘un yaz\u0131lar\u0131ndan ald\u0131. Bettelheim bu kavram\u0131 her iki cinsiyetten ebeveyn i\u00e7in genelle\u015ftirmekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda “ayaklar\u0131n\u0131n yere basmas\u0131n\u0131” da sa\u011flad\u0131.<\/p>\n Bettelheim\u2019\u0131n kitab\u0131ndan ilham alarak ve kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131 da ekleyerek yeterince iyi ebeveynlerin \u00f6zelliklerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabilirim:<\/p>\n \u2022 Yeterince iyi ebeveynler m\u00fckemmel ebeveynler olmak i\u00e7in \u00e7abalamazlar ve \u00e7ocuklar\u0131ndan da m\u00fckemmel olmalar\u0131n\u0131 beklemezler. Kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde Bettelheim \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBir \u00e7ocu\u011fu iyi yeti\u015ftirmek i\u00e7in ki\u015fi m\u00fckemmel bir ebeveyn olmaya \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131 ve bir \u00e7ocu\u011fun da m\u00fckemmel bir birey olmas\u0131n\u0131 beklememelidir. M\u00fckemmellik s\u0131radan insanlar\u0131n ula\u015fabilece\u011fi bir \u015fey de\u011fildir. Buna eri\u015fme \u00e7abalar\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kusurlar\u0131na g\u00f6sterilen o ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc tepkiyle \u00e7at\u0131\u015f\u0131r. Oysa bu, bu ki\u015filerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131nki de dahil, iyi insan ili\u015fkilerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan yegane \u015feydir.<\/em>\u201d<\/p>\n M\u00fckemmellik beklentisiyle ilgili problemlerden biri de her kusurun, hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey yapamad\u0131klar\u0131m\u0131z da dahil, b\u00fcy\u00fct\u00fclmesidir. E\u011fer makine ya da mobilya \u00fcreticisiyseniz m\u00fckemmellik aray\u0131\u015f\u0131 iyi bir \u015fey olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc makinelerdeki ve mobilyalardaki kusurlar d\u00fczeltilebilir. Ancak bir ebeveyn olarak m\u00fckemmel olmaya \u00e7abalamak iyi bir \u015fey de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n kusurlar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kusurlar insan olman\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Hatta bir insan\u0131n nas\u0131l m\u00fckemmellik olabilece\u011fini hayal etmek bile zordur.\u00a0<\/span><\/p>\n Ebeveynlikte m\u00fckemmelli\u011fin ya da ona yak\u0131n bir \u015feyin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu inanc\u0131, su\u00e7lama e\u011filimini te\u015fvik eder. M\u00fckemmelliyet\u00e7ili\u011fin mant\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle i\u015fler: E\u011fer problemler olu\u015fursa o zaman bunlar birilerinin su\u00e7u olmal\u0131d\u0131r. M\u00fckemmelli\u011fi arayan ebeveynler, bir \u015feyler do\u011fru gitmedi\u011finde kendilerini ya da e\u015flerini ya da \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 su\u00e7larlar. Su\u00e7lama hi\u00e7bir zaman i\u015fe yaramaz. Ve aile i\u00e7indeki su\u00e7lama bir t\u00fcr zehirdir. Bettelheim \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201c\u00c7arp\u0131k modern zihniyete g\u00f6re problemler olu\u015fmamal\u0131d\u0131r ve e\u011fer olu\u015furlarsa o zaman bu birisinin hatas\u0131d\u0131r. Bu, aile birli\u011fi i\u00e7inde konu\u015fulmayan bir mutsuzlu\u011fa sebep olur. Zaten zor olan bir \u015feyi daha da zorla\u015ft\u0131r\u0131r ve hatta bazen evlili\u011fin ve ailenin me\u015frulu\u011funu sorgulat\u0131r. Eski bir \u00c7in atas\u00f6z\u00fc der ki; hi\u00e7bir aile ‘Burada Hi\u00e7 Sorun Olmaz’ tabelas\u0131 asamaz…<\/em>\u201d<\/p>\n Yeterince iyi ebeveynler kusurlar\u0131 hakk\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 endi\u015felenmezler. Ak\u0131llar\u0131ndaki “listeleri” ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7abalarlar, ancak temenni ettikleri gibi tamamen ba\u015far\u0131l\u0131 olamayacaklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131rlar ve bunun i\u00e7in kendilerini affederler. Yeterince iyi ebeveynler sevginin bile asla m\u00fckemmel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, en az\u0131ndan her zaman de\u011fi\u015fken oldu\u011funun fark\u0131ndad\u0131rlar. Bettelheim\u2019\u0131n kelimelerine geri d\u00f6nersek: \u201c\u00c7eli\u015fkili duygulardan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7ok az sevgi vard\u0131r. Bazen rahats\u0131zl\u0131k, heves eksikli\u011fi ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi duygular sadece bizim \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za duydu\u011fumuz sevginin i\u00e7ine kat\u0131lmakla kalmaz, ayn\u0131 \u015fey \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n bize duydu\u011fu sevgi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/em>\u201d Yeterince iyi ebeveynler bunu insan olman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul ederler. Yeterince iyi ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131n zaten do\u011fu\u015ftan olduk\u00e7a dayan\u0131kl\u0131 ve esnek olduklar\u0131n\u0131 anlarlar. E\u011fer b\u00f6yle olmasayd\u0131k, bir t\u00fcr olarak hayatta kalmam\u0131z bile m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Ebeveynler i\u015fleri \u00e7ok berbat etmedikleri s\u00fcrece (ve hatta bazen \u00f6yle yapsalar bile) \u00e7ocuklar\u0131 iyi olacakt\u0131r. Bu da yeterince iyidir.<\/p>\n \u2022 Yeterince iyi ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131na sayg\u0131 duyarlar ve onlar\u0131 olduklar\u0131 gibi anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Yeterince iyi ebeveynler kendilerini \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00fcreticisi, yarat\u0131c\u0131s\u0131 ya da \u015fekillendiricisi olarak g\u00f6rmezler. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 bug\u00fcn ve \u015fu anda ‘tam’ birer insan olarak g\u00f6r\u00fcrler ve g\u00f6revlerinin bu insanlar\u0131 tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015fmak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Ebeveyn-\u00e7ocuk ili\u015fkisinin \u00e7ift tarafl\u0131 oldu\u011funu ama tamamen de \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlarlar. Ebeveyn-\u00e7ocuk ili\u015fkisi, iki taraf\u0131n da e\u015fit derecede \u00f6nemli olma, iki taraf\u0131n da e\u015fit derecede mutlulu\u011fu hak etme ve iki taraf\u0131n da kendi hedeflerini yaratma ve bunlara ula\u015fma f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 e\u015fit derecede hak etme anlam\u0131nda (bu t\u00fcr bir \u00e7aba ba\u015fkalar\u0131na zarar vermedi\u011fi s\u00fcrece) e\u015fit bir ili\u015fkidir. Ancak ayn\u0131 zamanda bir ba\u015fka anlamda e\u015fit olmayan bir ili\u015fkidir. En az\u0131ndan \u00e7ocuk k\u00fc\u00e7\u00fck, ebeveyn daha b\u00fcy\u00fck, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, daha ak\u0131ll\u0131 (umar\u0131z), daha mant\u0131kl\u0131yken. Ve ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131n hayatta kalmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 kaynaklar\u0131 kontrol ederler. Bu dengesiz ili\u015fkinin iyi i\u015flemesi i\u00e7in yeterince iyi ebeveyn, \u00e7ocu\u011fu ve ayn\u0131 zamanda onun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve isteklerini tan\u0131mak i\u00e7in \u00e7abalar.<\/p>\n \u00c7ocuklar genellikle sebeplerini ortaya koymak ve mant\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmak konusunda yeti\u015fkinler kadar iyi de\u011fillerdir, bu y\u00fczden ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131ndan, yapt\u0131klar\u0131 \u015feyler i\u00e7in her zaman do\u011fru sebepler ortaya koymalar\u0131n\u0131 beklemeleri hi\u00e7 de adil olmaz. Ebeveynin bir \u00e7ocukla tart\u0131\u015fma giri\u015fimi genellikle s\u00f6zl\u00fc bir kavgaya ya da kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeye d\u00f6ner. Bu da kar\u015f\u0131 taraf\u0131 anlama ve destekleme amac\u0131n\u0131 baltalar. Bak\u0131n Bettelheim ne diyor: \u201cYeti\u015fkinlerin daha \u00fcst\u00fcn olan tart\u0131\u015fma becerisi ve – ebeveyn i\u00e7in \u00e7ok ikna edici olan – ger\u00e7eklere hakimiyeti, \u00e7ocuk taraf\u0131ndan sadece fikrinin yenilmesi olarak ya\u015fanabilir. O zaman \u00e7ocuk kendini mant\u0131ks\u0131z kalm\u0131\u015f hisseder ve mant\u0131ks\u0131z olmak moral bozucu ve insana kendini zay\u0131f hissettiren bir deneyimdir. \u0130kna olmaktan \u00e7ok uzak bir histir bu. Bir \u00e7at\u0131\u015fmadaki taraflardan en az biri di\u011ferinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten ciddiye almazsa, tatmin edici bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lamaz. Bu y\u00fczden yeterince iyi ebeveyn \u00e7ocu\u011fun motivasyonunu ara\u015ft\u0131r\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve \u00e7ocu\u011fun ula\u015fmak istedi\u011fi \u015feyin ne oldu\u011funu, nedenini ve ‘nas\u0131l’\u0131n\u0131 kavramak i\u00e7in onun arzular\u0131n\u0131 takdir eder.<\/em>\u201d<\/p>\n \u00c7ocu\u011fa sayg\u0131 duyma ve onun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 anlama meselesini daha iyi tarif etmek i\u00e7in Bettelheim bir ebeveyn-\u00e7ocuk \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6rne\u011fi veriyor. \u00dcstelik g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, kitab\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 y\u0131llardan \u00e7ok daha yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen bir \u00f6rnek bu. \u00c7ocu\u011funuzun \u00f6devini yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve okuldaki \u00f6\u011fretmenine kar\u015f\u0131 geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00d6\u011fretmen sizi veli g\u00f6r\u00fc\u015fmesi i\u00e7in okula \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor ve e\u011fer siz m\u00fckemmelli\u011fi hedefleyen bir ebeveynseniz \u00e7ocu\u011funuzun “k\u00f6t\u00fc” davran\u0131\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden utand\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi b\u00f6yle bir \u00e7ocuk yeti\u015ftirdi\u011finiz i\u00e7in kendinizden de utan\u0131rs\u0131n\u0131z. Problemlerin \u00f6nlenebilir oldu\u011funa inanan biri olarak \u00f6\u011fretmenin s\u00f6zlerini ki\u015fisel al\u0131rs\u0131n\u0131z ve bu, \u00e7ocu\u011funuzu savunmac\u0131 bir \u015fekilde azarlaman\u0131za sebep olur ki bu da \u00e7ocu\u011funuzu anlama ve ger\u00e7ekten yard\u0131m etme giri\u015fimlerini yerle bir eder.<\/p>\n E\u011fer yeterince iyi bir ebeveyn olmaktan memnunsan\u0131z ve m\u00fckemmelli\u011fin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dair ill\u00fczyonlara kap\u0131lm\u0131yorsan\u0131z, problemi oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. \u00c7\u00f6zmeyi deneyece\u011finiz bir problem olarak ele al\u0131rs\u0131n\u0131z sadece, bir trajedi ya da su\u00e7lama ya da utanmaya sebep olan bir olay olarak de\u011fil. \u00c7\u00f6z\u00fcme giden ilk ad\u0131m problemi \u00e7ocu\u011funuzun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011funuza sayg\u0131 duyars\u0131n\u0131z ve hemen davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n ondaki yanl\u0131\u015f olan ve d\u00fczeltilmesi gereken bir \u015feyden kaynakland\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131na kap\u0131lmas\u0131n\u0131z. \u00c7ocu\u011funuz davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n sebeplerini net bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klayamayabilir, hatta fark\u0131nda bile olmayabilir, ama bu, ortada hi\u00e7bir neden yok anlam\u0131na ya da var olan nedenlerin k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n Ebeveynin ve \u00e7ocu\u011fun \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fczerinde birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve konu\u015ftu\u011fu bir yol izlemek, problem \u00e7\u00f6zmede pozitif, i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ve ili\u015fkiyi g\u00fc\u00e7lendiren bir yoldur. Burada esas olan; \u00e7ocu\u011fa sayg\u0131n\u0131n, \u00e7ocu\u011fun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 anlama giri\u015fimine sebep olmas\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7ocu\u011fun kendini yenik de\u011fil desteklenmi\u015f hissetti\u011fi i\u015fe yarar bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131labilmesidir. Probleme tamamen tatmin edici bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamasa bile, en az\u0131ndan \u00e7ocuk ebeveynlerinin kendi taraf\u0131nda oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kazan\u0131r, kendi kar\u015f\u0131s\u0131nda oldu\u011fu de\u011fil.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong><\/p>\n
\n<\/strong><\/em><\/p>\n