Ge\u00e7ti\u011fimiz k\u0131\u015f, mevsim normallerinin \u00fczerinde \u0131l\u0131k bir g\u00fcnde, e\u015fim ve ben \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fumuzla birlikte evimizin hemen alt\u0131ndaki sokaktaki oyun park\u0131na y\u00fcr\u00fcd\u00fck. G\u00fcne\u015f harika \u0131s\u0131t\u0131yordu ve \u00e7ocuklar bu f\u0131rsattan hemen yararlanmaya ba\u015flad\u0131lar. Parka var\u0131r varmaz \u00e7ocuklar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc de \u00fcstlerindeki montlar\u0131 at\u0131verdi. Ayn\u0131 zamanda ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 ve \u00e7oraplar\u0131n\u0131 da\u2026 Ve hemen harekete ge\u00e7tiler. Oyun park\u0131n\u0131n kau\u00e7uktan yumu\u015fak zeminine k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131plak ayaklar\u0131yla vurmaya ve z\u0131plamaya ba\u015flad\u0131lar. H\u0131zl\u0131 ko\u015ftular, daha y\u00fckseklerdeki direkleri ayaklar\u0131yla sararak kolayca t\u0131rmand\u0131lar. Hayatlar\u0131ndan \u00e7ok memnun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Oyun park\u0131ndaki di\u011fer birka\u00e7 \u00e7ocu\u011fun durumu kavray\u0131p kendi ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 ve \u00e7oraplar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karma giri\u015fiminde bulunmalar\u0131 \u00e7ok s\u00fcrmedi.<\/p>\n
\u201cHay\u0131r!\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131 bir anne. \u201cSak\u0131n ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 ve \u00e7oraplar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karma\u201d dedi o\u011fluna. M\u0131zm\u0131zlanmaya ba\u015flay\u0131p neden diye sordu\u011funda annesi \u015f\u00f6yle dedi: \u201cD\u0131\u015far\u0131dayken ayakkab\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 asla aya\u011f\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karm\u0131yoruz.\u201d Bu bizim i\u00e7in hi\u00e7 yeni bir \u015fey de\u011fildi. Biz y\u0131llarca oyun parklar\u0131ndaki \u201ctuhaf\u201d aile olduk. Yakalamaca oynayan, oyun alan\u0131n\u0131n hemen yak\u0131n\u0131nda kal\u0131n bir kemer (slackline) \u00fczerinde dengede y\u00fcr\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve ayakkab\u0131s\u0131z amuda kalkma pratikleri yapan, hatta bunlar\u0131 bazen be\u015fimiz ayn\u0131 anda yapan bir aileyiz biz.<\/p>\n
Bir keresinde bizimle denge y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapmaya davet etti\u011fimiz bir \u00e7ocu\u011fun ebeveyni, \u00e7ocu\u011funun ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmas\u0131na izin vermedi. Denge kemerimizin \u00fczeri \u00e7amurla kaplanmakla kalmad\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk aya\u011f\u0131nda ayakkab\u0131larla dengesini sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hemen vazge\u00e7ti. Bir ba\u015fka seferinde bir baba, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131n ayakkab\u0131s\u0131z dola\u015fmalar\u0131na izin verdi\u011fim i\u00e7in beni \u00e7ocu\u011funa \u015fikayet etti. Onlar\u0131 bir \u015fekilde tehlikeye att\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yledi. Bu yarg\u0131lamalar beni rahats\u0131z etmiyor. Ebeveynlikle ilgili kararlar\u0131mdan eminim ve bu kararlar\u0131 bilerek ve tamamen bilgi sahibi olarak ald\u0131m. Ancak neden k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u00e7ocu\u011fu olan bu kadar fazla ebeveynin a\u00e7\u0131k havada \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmas\u0131na izin vermedi\u011fine \u015fa\u015f\u0131r\u0131yorum. Bu y\u00fczden ben de \u00e7\u0131plak ayakla gezmekle ilgili mitleri ve faydalar\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya karar verdim. Bulduklar\u0131m sizi ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rtabilir.<\/p>\n
Ebeveynlerin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k havada \u00e7\u0131plak ayakla dola\u015fmalar\u0131na izin vermemelerinin iki yayg\u0131n nedeni var: Aya\u011f\u0131n yaralanmas\u0131 korkusu ve ayaklardan k\u00f6t\u00fc bir hastal\u0131k kapma korkusu. Her yerde k\u0131r\u0131k camlar\u0131n bulundu\u011fu bir \u015fehirde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde aya\u011f\u0131n\u0131z\u0131 yaralama ihtimaliniz \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. \u00d6zellikle de yerdeki \u015feyleri g\u00f6rmenin ve \u00fczerine basmaktan ka\u00e7\u0131nman\u0131n kolay oldu\u011fu yumu\u015fak kau\u00e7uk y\u00fczeylerde. S\u0131kl\u0131kla \u00e7\u0131plak ayakla gezen \u00e7ocuklar ve yeti\u015fkinler, \u00e7evreleri hakk\u0131nda daha y\u00fcksek bir duyarl\u0131l\u0131\u011fa sahip oluyor ve ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 gereken keskin bir maddeyi \u00e7ok daha kolay fark edebiliyorlar. Ayr\u0131ca \u00e7ocuklar\u0131n ayaklar\u0131, ne kadar fazla \u00e7\u0131plak ayakla dola\u015f\u0131rlarsa o kadar fazla sertle\u015fiyor ve bu da do\u011fal korumaya sebep oluyor.<\/p>\n
\u00c7\u0131plak ayakla dola\u015fmak y\u00fcz\u00fcnden bir hastal\u0131k kapmak konusuna gelirsek\u2026 Derimiz, patojenleri d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve mikroplar\u0131n en bol oldu\u011fu elleriniz yoluyla bir hastal\u0131\u011f\u0131 yaymaya ya da almaya \u00e7ok daha yatk\u0131ns\u0131n\u0131z. Kamusal alanlardaki kap\u0131 kollar\u0131n\u0131, lavabolar\u0131, klavyeleri ve t\u0131rabzanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u2026 Ayr\u0131ca \u00e7ocuklar ayaklar\u0131n\u0131 de\u011fil ellerini a\u011f\u0131zlar\u0131na s\u00fcrmeye \u00e7ok daha meyillidirler. Elleriyle, hastal\u0131\u011f\u0131n v\u00fccuda en kolay girdi\u011fi b\u00f6lgeler olan y\u00fczlerine ve g\u00f6zlerine dokunurlar. Geli\u015fmi\u015f bir \u00fclkede, parazitler ayak arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iletilmezler pek. Modern s\u0131hhi tesisatlar\u0131n hayat\u0131m\u0131za giri\u015finden beri kancal\u0131 kurt hastal\u0131\u011f\u0131, art\u0131k \u00e7ok daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir \u00e7ocuk, sivri sinek ya da kene kaynakl\u0131 bir hastal\u0131\u011fa yakalanma riskine bir parazit kaynakl\u0131 hastal\u0131\u011fa yakalanmaktan \u00e7ok daha yatk\u0131n. Hatta ayakkab\u0131lar, karanl\u0131k, \u0131s\u0131 ve nemle birlikte bakteri ve mantar\u0131\u00a0 i\u00e7eride hapsederek hastal\u0131k olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131yor. Bunlar\u0131, aya\u011f\u0131n\u0131zla temas halinde tutarak ayak mantar\u0131 gibi yap\u0131\u015fkan \u015feylerin \u00fcremesi i\u00e7in ideal bir ortam yarat\u0131yor.<\/p>\n
Bir \u00f6\u011fretmen ve ebeveynlik uzman\u0131 olan ve fiziksel ve psikolojik olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuklar yeti\u015ftirmek konusunda yaz\u0131lar yazan Kevin Geary, asl\u0131nda ayakkab\u0131lar\u0131n \u00e7ocuklar i\u00e7in k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu iddia ediyor. Ayakkab\u0131lar, uygun ayak parma\u011f\u0131 yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engelledi\u011fi i\u00e7in ayaklara zarar veriyor. Bu da, aya\u011f\u0131n do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fma becerisine engel oluyor ve do\u011fru hareket geli\u015fimini engelliyor. Ve sonra da \u00e7ocuklar\u0131n ayak ve alt bacak yaralanmalar\u0131na daha a\u00e7\u0131k olmalar\u0131na sebep oluyor.<\/p>\n
Oysa \u00e7\u0131plak ayakla gezmenin \u00e7ok say\u0131da faydas\u0131 bulunuyor.<\/p>\n
Bir \u00e7ocu\u011fun \u00e7\u0131plak ayakla dola\u015fmas\u0131na izin vermenin en b\u00fcy\u00fck faydalar\u0131ndan biri, ayaklar\u0131 ve alt bacaklar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmesi, v\u00fccudu daha \u00e7evik ve yaralanmalara daha az a\u00e7\u0131k yapmas\u0131. Bu ayn\u0131 zamanda v\u00fccudun i\u00e7 alg\u0131s\u0131n\u0131 (propriyosepsiyon; bir hareket an\u0131nda v\u00fccudun par\u00e7alar\u0131n\u0131n durumunun ve hareket an\u0131nda harcanan g\u00fcc\u00fcn ki\u015fide olu\u015fturdu\u011fu alg\u0131 ya da his) geli\u015ftiriyor. Bir ba\u015fka deyi\u015fle \u00e7\u0131plak ayakla gezmek bir \u00e7ocu\u011fun beden fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Geary, ayaklar\u0131m\u0131zdaki sinirlerin bu sebepten hassas oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ayak taban\u0131m\u0131zda 200,000\u2032den fazla sinir ucu bulunuyor. Bu b\u00f6lge, t\u00fcm bedenimizdeki en y\u00fcksek yo\u011funlu\u011fa sahip b\u00f6lge. Bu y\u00fczden bizi daha g\u00fcvenli, daha dikkatli yap\u0131yor ve alt\u0131m\u0131zdaki zeminle daha iyi uyum sa\u011flamam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Ayaklar\u0131m\u0131z \u00e7\u0131plak oldu\u011funda \u00e7ok daha iyi t\u0131rmanabiliyor, d\u00f6nebiliyor, dengede durabiliyor ve alt\u0131m\u0131zdaki zemin de\u011fi\u015fti\u011finde (beton ve kald\u0131r\u0131m d\u0131\u015f\u0131ndaki her t\u00fcr engebeli ve d\u00fcz olmayan zeminde oldu\u011fu gibi) \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 uyum sa\u011flayabiliyoruz.<\/p>\n
Pediyatri uzman\u0131 Dr. Kacie Flegal, bebeklerin ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n optimal beyin ve sinir sistemi geli\u015fimleri hakk\u0131nda \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201c\u00c7\u0131plak ayakl\u0131 olman\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocu\u011fa inan\u0131lmaz faydalar\u0131 var. Vestib\u00fcler (denge ve uzaysal oryantasyon duyusuyla ili\u015fkili, motor koordinasyon ve denge duyusuna liderlik eden duyu sistemi) geli\u015fimi ve proprioseptif (v\u00fccut i\u00e7 alg\u0131s\u0131na ait) geli\u015fimi motive etmenin en basit yollar\u0131ndan biri bebeklerin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar fazla \u00e7\u0131plak ayakl\u0131 olmalar\u0131na izin vermektir.\u201d<\/p>\n
Dr. Flegal \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cBebeklerin ayaklar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak b\u0131rakman\u0131n ba\u015fka bir faydas\u0131 da zihin ve bilin\u00e7 fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesidir. Bebeklerin ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131, ke\u015ffettikleri zeminin y\u00fczeyini hissettik\u00e7e, \u00fczerinde hareket ettik\u00e7e ve dengede durduk\u00e7a, dokunsal, proprioseptif ve vestib\u00fcler yollardan beyne g\u00f6nderilen bilgi, d\u0131\u015far\u0131dan gelen di\u011fer duyusal girdileri engeller ya da sessizle\u015ftirir. Bu, y\u00fcr\u00fcme ve uzayda hareket fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ve harekete odaklanma yarat\u0131r. Bebekler \u00e7evrelerine daha fazla uyumlan\u0131rlar.\u201d<\/p>\n
\u00c7\u0131plak ayakla gezmenin bir ba\u015fka faydas\u0131 da do\u011fal ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir y\u00fcr\u00fcme bi\u00e7imini te\u015fvik etmesi. Ayakkab\u0131lar\u0131n ayaklar\u0131m\u0131za verdi\u011fi zararlarla ilgili yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re ayakkab\u0131lar\u0131n hayat\u0131m\u0131za giri\u015finden \u00f6nce biz insanlar\u0131n \u00e7ok daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ayaklar\u0131 vard\u0131. Bu bilimsel bulgulara ra\u011fmen insanlar hala a\u00e7\u0131k havada \u00e7\u0131plak ayakla dola\u015fmaya aktif bir \u015fekilde te\u015fvik edilmiyorlar. Ayak hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131 Dr. William A. Rossi \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBenzersiz insan aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve bunun sonucu olan kendimize \u00f6zg\u00fc y\u00fcr\u00fcme \u015feklimizi geli\u015ftirmemiz 4 milyon y\u0131l\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131. Sadece birka\u00e7 bin y\u0131l i\u00e7inde, dikkatsizce tasarlanm\u0131\u015f bir ara\u00e7 olan ayakkab\u0131lar\u0131m\u0131zla, insan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn saf anatomik formunu \u00e7arp\u0131tt\u0131k, bedenin tasar\u0131m ve fonksiyon verimlili\u011fini azaltt\u0131k. Bunu, ona gerilimler ve zorlanmalarla eziyet ederek ve do\u011fal \u201cbilge\u201d formunu ve ba\u015f\u0131m\u0131zdan ayaklar\u0131m\u0131za kadar sahip oldu\u011fumuz hareket kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar ederek yapt\u0131k.\u201d<\/p>\n
Ve son olarak, \u00e7\u0131plak ayakla gezmek duyular i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir keyiftir. \u00d6zellikle de etraflar\u0131ndaki d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn dokunsal yeniliklerini deneyimleyen k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar i\u00e7in. Sahilde yumu\u015fak \u0131l\u0131k kumlarda y\u00fcr\u00fcmenin verdi\u011fi rahatlat\u0131c\u0131 hissi, bir yaz g\u00fcn\u00fc sabah\u0131 erken saatlerde serin ve nemli \u00e7imlerin verdi\u011fi canland\u0131r\u0131c\u0131 hissi, ayak parmaklar\u0131n\u0131z\u0131n aras\u0131nda ezilen kaygan \u0131slak topra\u011f\u0131n verdi\u011fi hissi, t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir a\u011fac\u0131n sert kabu\u011funun verdi\u011fi hissi, \u00e7\u0131plak ayak su birikintisine atlaman\u0131n verdi\u011fi heyecan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u2026 T\u00fcm bu duygular, ancak \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za biraz ayakkab\u0131s\u0131z zaman ge\u00e7irme hakk\u0131 verdi\u011fimizde ya\u015fan\u0131yor. Belki siz de bize kat\u0131l\u0131p oyun park\u0131nda ya da bir evin bah\u00e7esinde ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 aya\u011f\u0131n\u0131zdan f\u0131rlat\u0131p atabilirsiniz. Ayaklar\u0131n\u0131z\u0131n ve ayaklar\u0131n varolma amac\u0131n\u0131n keyfini \u00e7\u0131kar\u0131n.<\/p>\n