Rudolf Steiner taraf\u0131ndan yap\u0131lan en \u00f6nemli katk\u0131lardan biri, on iki duyunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamas\u0131d\u0131r. On iki duyu hakk\u0131nda bilgi edinmek g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131n\u0131z\u0131 geni\u015fletir ve anlama seviyenizi y\u00fckseltir, \u00f6zellikle de \u00e7ocuklarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken…<\/p>\n
Steiner derslerinde sadece bildi\u011fimiz en belirgin be\u015f duyumuzun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, geli\u015ftirilmesi gereken on iki duyumuzun oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Bu, t\u0131p d\u00fcnyas\u0131nda da kan\u0131tlanm\u0131\u015f olsa da t\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde ve terapi literat\u00fcr\u00fcnde “duyular” yerine “sistemlere” at\u0131fta bulunuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, ama asl\u0131nda tamamen ayn\u0131 \u015feyden bahsederler!<\/p>\n
On iki duyu, bireyin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve d\u0131\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birle\u015ftiren ve di\u011fer insanlarla en geli\u015fmi\u015f d\u00fczeylerde sa\u011fl\u0131kl\u0131 etkile\u015fime girmemizi sa\u011flayan \u015feydir. Bu duyular\u0131n geli\u015fmesi uzun bir zaman al\u0131r, ancak baz\u0131 \u00fcst duyular\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan temel duyular en \u00e7ok ilk yedi y\u0131lda geli\u015firler. \u0130\u015fte yine d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p ilk yedi y\u0131la geldik!<\/p>\n
Alt Duyular<\/strong> irade g\u00fcc\u00fcm\u00fczde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, bilin\u00e7sizdir ve metabolik limbik sistemde kendini g\u00f6sterir. \u015eunlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n Dokunma Duyusu<\/strong> – Cilt yoluyla olu\u015fur. Bu, i\u00e7imde olan\u0131 ve d\u0131\u015f\u0131mda olan\u0131 i\u00e7erir. Bu temel duyuyu geli\u015ftirmenin \u00f6nemli yollar\u0131 aras\u0131nda vajinal do\u011fum, kundak yapmak, sar\u0131lmak, pozitif dokunsal deneyimler (medya ya da Baby Einstein gibi yollarla PAS\u0130F deneyimler de\u011fil!).\u00a0 Bu duyunun tamamlanmas\u0131n\u0131n eksikli\u011finin DEHB (Dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite bozuklu\u011fu) ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fkisi oldu\u011fu s\u00f6yleniyor.<\/p>\n Ya\u015fam Duyusu<\/strong> ya da di\u011fer ad\u0131yla Esenlik Duyusu<\/strong> – Bu, yorgun, susam\u0131\u015f ya da a\u00e7 oldu\u011funuzu dile getirmek gibi \u015feyleri kapsar. Bu duyuyu geli\u015ftirmenin en iyi yolu, geli\u015fim s\u00fcrecinde destek sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za bir ritim sa\u011flamakt\u0131r. Baz\u0131 \u00e7ocuklar kendi a\u00e7l\u0131k ya da susam\u0131\u015fl\u0131k i\u015faretlerini, kendi dinlenme ve uyuma ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tan\u0131makta b\u00fcy\u00fck zorluk ya\u015farlar. Bu konuda ritim harika bir terap\u00f6tik yard\u0131m sa\u011flayabilir.<\/p>\n Hareket Duyusu<\/strong> – Bu, muhtemelen terapistlere baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan “proprioseptif (derin duyu) sistema” benzedi\u011fi i\u00e7in tan\u0131d\u0131k gelir. Bu duyu, hareket etme ve\u00a0 hareketi durdurma becerisini kapsar. Ayr\u0131ca tutma (premat\u00fcre bebekler i\u00e7in bir masaj \u015fekli olabilir) ve kunda\u011fa sarma gibi deneyimleri de kapsayabilir. Ayr\u0131ca ba\u015flamay\u0131 ve durmay\u0131 kapsayan \u00e7ocukluk oyunlar\u0131 da bu duyuyu etkileyebilir.<\/p>\n Denge Duyusu<\/strong> – Bu, iki ayr\u0131 d\u00fcnyada dengedir. Sadece, ki\u015finin d\u00fcz \u00e7izgi \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyebilmesi anlam\u0131na gelen “d\u00fcz \u00e7izgi dengesi” i\u00e7in kulaklar\u0131n yar\u0131m daire kanallar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla sa\u011flanan denge becerisiyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bizi yine ritme ve nefes alma ve nefes verme fikrine geri g\u00f6t\u00fcren ya\u015fam dengesi ve merkezlenebilmeyle de ilgilidir. Buna Orta Duyulara a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131 denir.<\/p>\n Orta Duyular<\/strong>, duygu ya\u015fant\u0131lar\u0131m\u0131zda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve d\u00fcnyayla biraz ili\u015fki kurmaya bizi de dahil eder. “Hayalci” duyular olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrler ve ritmik sistemde tezah\u00fcr ederler. \u00c7ocu\u011fun, erken d\u00f6nemde bu duyusal deneyimleri s\u00fczmek i\u00e7in bir filtresi yoktur. Daha ileri y\u0131llarda bu duyular\u0131 sanat olu\u015fturur. Bu y\u00fczden Waldorf m\u00fcfredat\u0131, ilkokuldan itibaren sanat yoluyla \u00f6\u011fretmeyi i\u00e7erir. Bu duyular \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n Koku Duyusu<\/strong> – Haf\u0131zayla g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ili\u015fkilendirilir. Bu, okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fun e\u011fitiminde bir m\u00fcttefik olabilir. Ancak \u00e7ocu\u011funuz temel ilk yedi y\u0131l i\u00e7indeyse her \u015feyin kokusuna dikkat edin.<\/p>\n Tat Duyusu<\/strong> – Deneyimleri adland\u0131rmada sadece fiziksel bir d\u00fczlemde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda duygusal bir d\u00fczlemde olmak. (“tiksindirici” bir deneyim, “tatl\u0131” bir deneyim)<\/p>\n G\u00f6rme Duyusu<\/strong> \u2013 Bir \u015feyleri g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131rman\u0131n iki yolu: Biri rengi ay\u0131rt etme becerisi, di\u011feri \u015fekli ay\u0131rt etme becerisi.\u00a0 Bu duyuyu desteklemenin en iyi yolu, geli\u015firken g\u00f6z\u00fc medyadan korumakt\u0131r. Bu duyuyu okul \u00e7a\u011f\u0131nda geli\u015ftirmenin bir yolu da \u015fekil \u00e7izmektir, ancak bu, yedi ya\u015f alt\u0131ndaki erken d\u00f6nem i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil.<\/p>\n S\u0131cakl\u0131k Duyusu<\/strong> \u2013 Bu, Y\u00fcksek Duyulara a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131 olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu duyu 9 ya\u015f\u0131na kadar tam olarak geli\u015fmez ve \u00e7ocuk olgunla\u015f\u0131rken yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve yeni d\u00fc\u015f\u00fcncenin tam anlam\u0131yla donmas\u0131na sebep olabilir, ama ayn\u0131 zamanda \u00e7ocu\u011fun s\u0131cak\/terlemi\u015f ya da so\u011fuk\/\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebilme konusunda tam bir yetersizlik i\u00e7inde olmas\u0131 ile de ilgili olabilir. S\u0131cakl\u0131k sadece fiziksel s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ruh d\u00fczeyinde bir s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 da ima eder. Ne\u015fe, mizah, sevgi ve ba\u011f, donmaya sebep olabilecek ekstrem ve\u00a0 g\u00f6steri\u015fli duyusal deneyimlerden koruma ile birlikte bu duyunun \u00f6nemli geli\u015ftiricileridir. Bu, \u00e7ok \u00f6nemli bir duyudur ve \u00e7ocuklar bu duyuyu korumada 9 ya da 10 ya\u015f\u0131na kadar yani pek \u00e7ok ebeveynin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha uzun bir s\u00fcre yard\u0131ma ihtiya\u00e7 duyarlar!<\/p>\n \u00dcst ya da Y\u00fcksek Duyular<\/strong> – Ergenlik s\u0131ras\u0131nda geli\u015fir ve olgunla\u015fmak i\u00e7in sa\u011flam bir Alt Duyular ve Orta Duyular temeline gerek duyar. Bu duyular bireyin uyan\u0131\u015f\u0131yla ve ba\u015fka insanlarla ilgili olmakla ili\u015fkilendirilir ve Ba\u015f merkezli olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu duyular \u015funlard\u0131r:<\/p>\n Duyma Duyusu<\/strong> – Ayn\u0131 zamanda Orta ve Y\u00fcksek Duyular aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Denge Duyusunun tamamlanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Her iki duyu da kulak organ\u0131n\u0131 kapsar.<\/p>\n Konu\u015fma Duyusu<\/strong> ya da Kelime Duyusu<\/strong> (bu ba\u015fka birinin konu\u015fmas\u0131d\u0131r, kendinizin de\u011fil) – Hareket Duyusunun tamamlanmas\u0131n\u0131 gerektirir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka bir insan\u0131 ger\u00e7ekten duymak i\u00e7in kendi konu\u015fman\u0131z\u0131 susturabilmelisiniz.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcnce Duyusu<\/strong> ya da Anlay\u0131\u015f Duyusu<\/strong> (yine di\u011fer insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, kendinizinkiler de\u011fil!) – Esenlik Duyusunun tamamlanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Ritim, ba\u015fka birinin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini duymak i\u00e7in ki\u015finin kendisini sessizle\u015ftirme becerisini geli\u015ftirir.<\/p>\n Bir Ba\u015fkas\u0131n\u0131n Bireyselli\u011fi Duyusu<\/strong> – Bu, t\u00fcm duyular\u0131n b\u00fct\u00fcnle\u015fmesini ve tamamlanmas\u0131n\u0131 gerektirir, ancak \u00f6zellike Dokunma Duyusunu kapsar.<\/p>\n 7 ya\u015f alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n ebeveynleri i\u00e7in en \u00f6nemli noktalar; \u00e7ocuklar\u0131n ritme ihtiya\u00e7 duymalar\u0131, bir nefes alma ve nefes verme dengesi ve duyular\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 fazla uyarandan, medyadan korumak ve k\u0131yafet giymeyle ilgili ebeveynler taraf\u0131ndan belirlenen s\u0131n\u0131rlar. Bu duyular\u0131n geli\u015fimi ayn\u0131 zamanda uykuyla ve t\u00fcm bunlar\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in uyku s\u0131ras\u0131nda olanlarla da derinden ilgilidir.<\/p>\n Waldorf E\u011fitimi, \u00f6ncelikle ve en \u00e7ok sa\u011fl\u0131kla ilgilidir ve on iki duyu, baz\u0131 \u015feylerin Waldorf’ta neden o \u015fekilde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir bak\u0131\u015f sa\u011flar bize. On iki duyuyu iyi ara\u015ft\u0131rmak gerekir. DEHB, otizm spektrum bozuklu\u011fu ve duyusal i\u015fleme bozuklu\u011funun h\u0131zla y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi bu g\u00fcnlerde ve bu \u00e7a\u011fda, bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmek t\u00fcm ebeveynler i\u00e7in art\u0131k zorunlu bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n